السيد الطباطبائي

180

اصول فلسفه و روش رئاليسم ( فارسي )

صادر نشود امر و نهى و پاداش و كيفر و تعليم و تربيت و دعوت و فداكارى در راه فعل معنى ندارد در اين صورت آيا پاسخ دادن به اين مستشكل به اينكه انسان از اجزاء علت فعل خودش است و فعل انسان بدون انسان وجود خارجى پيدا نمىكند خنده آور نيست مسائلى كه در اين مقاله بثبوت رسيده 1 در ميان واقعيتهاى خارجى نسبتى بنام نسبت ضرورت داريم كه در مقابل نسبت ديگرى بنام امكان واقع است . 2 هر پديده خارجى تا ضرورت پيدا نكند موجود نخواهد شد . 3 هر موجود خارجى در حال وجود متصف به ضرورت مىباشد . 4 ضرورت وجود هر معلول از ضرورت وجود علتش ترشح مىكند . 5 هر ضرورت بالغير يعنى بواسطه علت منتهى به ضرورت بالذات مىباشد يعنى ضرورت بر دو قسم است بالذات و بالغير . 6 هر سلسله از ضرورتهاى مترتبه بالاخره متناهى است .